Reflexintegratie

Goed geïntegreerde reflexen zorgen voor een goede balans in ons denken, voelen en doen

Sinds april 2014 is in Nederland de reflexintegratie volgens de Masgutova methode geïntroduceerd. Deze lichaamsgerichte therapievorm kan wellicht een oplossing bieden voor het kind dat het minder makkelijk heeft want actieve reflexen kosten het kind veel energie en kunnen ervoor zorgen dat het blokkeert in zijn denken-voelen en doen.

Wat zijn primaire reflexen?

Iedere gezonde pasgeboren baby beschikt over vele reflexen die zich in een vaste volgorde en in een vaste periode ontwikkelen. Reflexen zijn aangeboren bewegingen die niet met 'de wil' zijn aan te sturen, maar geregeld worden vanuit de hersenstam. Deze bewegingen ontstaan al in de baarmoeder. Ze zijn nodig om de bevalling goed door te komen en de eerste maanden van het bestaan te kunnen overleven. De belangrijkste functie is de volgende: De reflexen vormen de basis voor de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel en de hersenen.

Goed ontwikkelde reflexen hebben tot gevolg dat het kind fysiek goed zal kunnen functioneren. Dit komt doordat de reflexen de basis vormen voor het evenwicht, de zintuigen, tijd en ruimtebesef, motorische en visuele vaardigheden en de motoriek. Ook zijn de reflexen verantwoordelijk voor hoe het kind zich sociaal-emotioneel en cognitief ontwikkelt.  Hoe dit werkt is te zien in de onderstaande afbeelding.

Copyright © Bodymap (het ontwikkelingslab mag enkel gebruikt worden mits schriftelijke toestemming van Bodymap)

Deze afbeelding stelt een ontwikkelingslaboratorium voor. Om in balans te kunnen opgroeien en om volledig gebruik te kunnen maken van je potentieel, moet elk flesje gevuld zijn. Dit vullen gebeurt stap voor stap, van beneden naar boven. Pas als de onderste rij goed gevuld is kan de volgende rij flesjes gevuld gaan worden. Het tempo waarin de flesjes zich vullen is afhankelijk van de (ontwikkelings)leeftijd van het kind, de persoonlijkheid van het kind en de omgevingsfactoren. Daarbij is ieder kind uniek en houdt het zijn eigen leerweg aan. Omdat elk kind uniek is zal deze ontwikkeling niet voor ieder kind gelijk gaan.

Wanneer er ergens in de ontwikkeling van het kind iets mis gaat, denk aan bijvoorbeeld: ziekte, stress of een (geboorte)trauma, zal dit gevolgen hebben voor hoe het brein omgaat met de reflexen. Dit zal gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de hogere hersenfuncties, zoals leren, motorische ontwikkeling, concentreren of het laten zien van niet gewenst gedrag.

Om goed in je vel te zitten zijn vele radartjes in ons lijf nodig

In Nederland is men nog niet gewend om te denken aan de reflexen wanneer er bij het kind sprake is van leer-gedrags of concentratieproblemen. Heel vaak gaat men dan aan het werk met dat wat er mis gaat en zodoende kan het gebeuren dat men bezig gaat met het vullen van een flesje (zie afbeelding) terwijl een of meerdere onderliggende flesjes nog niet geheel gevuld zijn. Dit kan een eindeloos proces worden doordat het kind de basis mist waardoor het flesje gevuld kan worden. Een kind kan pas goed rekenen, lezen, luisteren, bewegen of (bijvoorbeeld) concentreren  als alle onderliggende flesjes gevuld zijn. Om dit te bereiken moeten onder andere de ogen goed (samen)werken, het hoofd goed rechtop kunnen blijven onafhankelijk van de stand van de romp, het gehoor goed zijn en het evenwicht.

Eindeloos rekensommen geven, het oefenen van het vangen van een bal, staan op 1 been of het kind continu aanspreken op zijn niet gewenste gedrag: het kind wil wel anders, maar het lukt dan gewoon niet, met soms frustratie en onmacht tot gevolg. Vanuit het oogpunt van de reflexen ga je je niet bezig houden met de vaardigheid die er mis gaat, maar ga je zoeken naar welk flesje nog niet gevuld is. Daar ga je dan  mee aan het werk, waardoor de bovenliggende flesjes als vanzelf gevuld zullen gaan worden.

Niet geintegreerde reflex

Een reflexmatige beweging heeft altijd voorrang en verstoort zo het normaal functioneren. Het kind, en met name het jonge kind, zal deze niet gewenste bewegingen en reacties willen onderdrukken of compenseren en dat kost hem ‘bakken vol energie’. Niet geïntegreerde reflexen zorgen ervoor dat het kind uit balans gaat met alle gevolgen van dien. Het kind raakt vermoeid en zal, wanneer er niet op tijd wordt ingegrepen, niet meer in staat zijn om zelf zijn balans te herstellen. Extreme vermoeidheid, prikkelbaarheid, overgevoeligheid, achterstand in de fijne-of grove motoriek, leer-lees achterstand  of een verstoorde werking van het immuunsysteem, zijn zomaar wat voorbeelden van problematiek die hierdoor veroorzaakt kunnen worden.

Voorbeelden

Wanneer de grijpreflex nog niet goed geïntegreerd is, zal elke prikkel van de hand ervoor zorgen dat deze weer opengaat. Hoe kun je ervoor zorgen dat je netjes schrijft of binnen de lijntjes kleurt, als het je zoveel moeite kost om je pen of kleurpotlood vast te houden? Of: Het kind dat niet stil kan zitten, wil dat wel, maar het lukt hem niet omdat de oprichtreflex niet geïntegreerd is. Het zal gaan hangen op zijn stoel, wiebelen, en regelmatig afdwalen met zijn gedachten. De oprichtreflex is namelijk ook verantwoordelijk voor aandacht en focus. Een (faal) angstig kind wil wel anders denken maar als de overlevingsreflex, nodig bij de geboorte, nog actief is, blijft dit kind in de alarmstand staan. Dan is de veroorzaker van de angst dus niet een negatieve gedachte of emotie, maar een reflex die niet tot rust is gebracht.

De therapie: Reflexintegratie

Door uit te testen welke reflex verstoord is, wat er aan de verstoring van de reflex ten grondslag ligt en vervolgens het volgen van een (licht) bewegingsprogramma kan er in de meeste gevallen snel verbetering optreden.
Deze oefeningen zijn leuk omdat ze samen met de ouder, broertjes of zusjes gedaan kunnen worden. Ook zal het plezier verhoogd worden doordat skippyballen, yogaballen of ander spelmateriaal ingezet kunnen worden zowel thuis, als in de praktijk.
 

Voor het onderwijs: Leren begint met bewegen!

Ideaal is om deze bewegingen in te zetten in de schoolklas; elk dagdeel 10 minuten bewegen levert geïntegreerde reflexen op, waardoor de aandacht zal verbeteren, de groepseenheid bevorderd wordt en het plezier voor zowel de leerkracht als het kind vergroot zal worden.

Voor meer info over een workshop reflexintegratie: info@carlavanwensen.nl

Voor ouders zijn er ouderworkshops gepland. Eesrte datum: vrijdagochtend 10 december/vrijdagochtend 13 januari

Blogs

De komende weken zal ik in mijn blogs aandacht besteden aan de reflexen. Een aantal zullen uitgebreid besproken worden aan de hand van casus uit de praktijk.

 15-08-2017 http://www.carlavanwensen.nl/nl/blog/stevig-staan-begint-met-bewegen